ભારતીય રેલવે હવે એક ઐતિહાસિક પરિવર્તનના શિખર પર છે. દેશમાં સેમી-હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનોની સફળતા બાદ હવે રેલવે મંત્રાલય વંદે ભારત 4.0 લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જે આગામી પેઢીની ટ્રેન 350 કિ.મી./કલાકની મહત્તમ ઝડપે દોડવા માટે સક્ષમ હશે, જે ભારતને વિશ્વના સૌથી ઝડપી રેલવે નેટવર્ક ધરાવતા દેશોની હરોળમાં લાવી દેશે.

રેલવેના રોડમેપ મુજબ, વંદે ભારત ટ્રેનો સતત અપગ્રેડ થઈ રહી છે. ફેબ્રુઆરી 2019માં પહેલી સેમી-હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનસેટની શરૂઆત કરાઈ હતી. સપ્ટેમ્બર 2022માં સુરક્ષા ફીચર્સમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ 2025માં ઉર્જા કાર્યક્ષમતા અને મુસાફરોની સુવિધાઓમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. 2026માં સ્લીપર વેરિઅન્ટ લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ લાંબા અંતરની ટ્રેન હશે જે રાત્રે પણ દોડશે. ચોથું વર્ઝન 2027માં લોન્ચ કરવામાં આવશે, જેની મહત્તમ ગતિ 350 કિ.મી/કલાક હશે. 2047 સુધીમાં દેશભરમાં 4,500 વંદે ભારત ટ્રેનો દોડાવવાનું લક્ષ્ય છે.

વંદે ભારત 4.0 માત્ર ગતિ જ નહીં, પણ સુરક્ષામાં પણ વિશ્વસ્તરીય હશે. કવચ 5.0 ભારતની સ્વદેશી 'ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન' સિસ્ટમ છે. તે ટ્રેનોને અથડાતા અટકાવે છે, સિગ્નલ કૂદવા પર આપમેળે બ્રેક લગાવે છે અને ઓવરસ્પીડિંગને નિયંત્રિત કરે છે. બ્રેકિંગ દરમિયાન ઉર્જા ઉત્પન્ન કરી ગ્રીડમાં પાછી મોકલવાની સિસ્ટમથી ઉર્જાની મોટી બચત થશે. આ ટેકનોલોજી બ્રેકિંગ દરમિયાન ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે, જે પછી ગ્રીડમાં પાછી મોકલવામાં આવે છે, જેના પરિણામે નોંધપાત્ર ઉર્જા બચત થાય છે. તે અર્ધ-કાયમી કપ્લર અને સુધારેલ સસ્પેન્શનનો ઉપયોગ કરે છે, જે ખાતરી કરે છે કે મુસાફરોને ઊંચી ઝડપે પણ કોઈ આંચકો ન લાગે.