ઓન્ટારિયો  : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે લેક ઓન્ટારિયોનું નામ બદલીને 'લેક અમેરિકા' કરવાના આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આદેશ મુજબ, 30 દિવસમાં આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થશે અને ત્યારબાદ અમેરિકાના સરકારી નકશા અને રેકોર્ડમાં નવું નામ વાપરવામાં આવશે.

ટ્રમ્પે આ નિર્ણયની સરખામણી મેક્સિકોની ખાડીનું નામ બદલીને 'અમેરિકાની ખાડી' કરવા સાથે કરી. તેમણે મજાકમાં કહ્યું કે હવે અમેરિકા પાસે એક ખાડી અને એક તળાવ છે, કદાચ આગળ એટલાન્ટિક કે પ્રશાંત મહાસાગરનું નામ બદલવા વિશે પણ વિચારવું પડશે.

બીજી તરફ, કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ લેક ઓન્ટારિયોનું નામ બદલવાના નિર્ણય પર પ્રતિક્રિયા આપી. તેમણે કહ્યું- અમે જાણીએ છીએ કે અમેરિકા નામ બદલી રહ્યું છે, પરંતુ કેનેડિયન પણ જાણે છે કે હકીકતમાં તેનું નામ લેક ઓન્ટારિયો જ છે. પહેલા પણ, અત્યારે પણ અને હંમેશા. કેનેડા આ તળાવને લેક ઓન્ટારિયો જ કહેશે.

લેક ઓન્ટારિયો અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે સ્થિત પાંચ મોટા તળાવોમાંથી એક છે. તેની એક તરફ ન્યૂયોર્ક અને બીજી તરફ કેનેડાનો ઓન્ટારિયો પ્રાંત છે. બંને દેશોની સરહદ પણ આ તળાવમાંથી પસાર થાય છે.

ટ્રમ્પે 25 ઓગસ્ટે પહેલીવાર લેક ઓન્ટારિયોનું નામ બદલવાની વાત કહી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે અમેરિકાનો કેનેડા સાથે વધુ વેપાર થવાની અપેક્ષા નથી, તેથી તળાવનું નામ બદલવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેના બે દિવસ પછી તેમણે આ નિર્ણયને સત્તાવાર બનાવવા માટે આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા.

ટ્રમ્પે પોતાના આદેશમાં કહ્યું કે લેક ઓન્ટારિયો અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થા અને વારસાનો મહત્વનો ભાગ છે. તે વેપાર, જહાજવહન, સંરક્ષણ, કૃષિ અને ઊર્જા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે જણાવ્યું કે ગ્રેટ લેક્સના સંરક્ષણ પર અમેરિકાએ છેલ્લા 10 વર્ષમાં લગભગ 4 અબજ ડોલર એટલે કે 38 હજાર કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કર્યા છે.

નામ બદલવાનો નિર્ણય અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચે વધતા વેપારી તણાવ વચ્ચે આવ્યો છે. તાજેતરમાં અમેરિકાએ કેનેડાના લગભગ 20 અબજ ડોલર એટલે કે લગભગ 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયાના સામાન પર 50% ટેરિફ લગાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

તેના જવાબમાં કેનેડાએ પણ અમેરિકી સામાન પર તેટલો જ ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે વેપારના મામલે કેનેડા સાથે વ્યવહાર કરવો સૌથી મુશ્કેલ છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેનેડા અમેરિકા સાથે યોગ્ય વ્યવહાર કરતું નથી અને તેઓ કોઈપણ ભોગે આ સ્વીકારી શકે નહીં.

લેક ઑન્ટારિયોનું નામ યુરોપિયન લોકોના અમેરિકા પહોંચ્યા તે પહેલાથી જ પ્રચલિત છે. આ નામ હ્યુરોન સમુદાયની ભાષાના એક શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જેનો અર્થ ‘ચમકતા પાણીનું સરોવર’ એવો થાય છે. પાછળથી કેનેડાના ઑન્ટારિયો પ્રાંતનું નામ પણ આ જ સરોવરના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું.

જોકે, નામ બદલવા અંગે એક મહત્વની વાત છે. દુનિયાના આંતરરાષ્ટ્રીય સરોવરો અને જળક્ષેત્રોના નામ નક્કી કરનારી કોઈ એક વૈશ્વિક સંસ્થા નથી. અમેરિકા પોતાના સરકારી દસ્તાવેજો અને નકશામાં તેને ‘લેક અમેરિકા’ કહી શકે છે, પરંતુ કેનેડા પોતાની તરફથી જૂના નામ ‘લેક ઑન્ટારિયો’નો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકે છે.

અમેરિકી સરકાર તેના સત્તાવાર દસ્તાવેજો, સરકારી નકશા અને રેકોર્ડમાં કોઈ સ્થળ માટે નવું નામ વાપરવાનો નિર્ણય કરી શકે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે અન્ય દેશો પણ તે નામ સ્વીકારવા માટે બંધાયેલા હશે.

લેક ઓન્ટારિયો અમેરિકા અને કેનેડા બંને સાથે જોડાયેલું છે. તેથી જો અમેરિકી સરકાર તેના દસ્તાવેજોમાં તેને ‘લેક અમેરિકા’ કહેવાનું શરૂ પણ કરી દે, તો કેનેડા તેના સરકારી રેકોર્ડમાં ‘લેક ઓન્ટારિયો’ નામ ચાલુ રાખી શકે છે. અન્ય દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ પણ અમેરિકી નામ આપમેળે અપનાવવા માટે બંધાયેલી નહીં હોય.

એટલે કે, નામ બદલવાથી તળાવની માલિકી હક બદલાશે નહીં. ‘લેક અમેરિકા’ નામનો ઉપયોગ કરવાથી તળાવનો કેનેડિયન ભાગ અમેરિકી ક્ષેત્ર બનશે નહીં.

ટ્રમ્પ માટે કોઈ જગ્યાનું નામ બદલવું નવું નથી. જાન્યુઆરી 2025માં તેમણે ‘ગલ્ફ ઓફ મેક્સિકો’ને અમેરિકી સરકારી ઉપયોગ માટે ‘ગલ્ફ ઓફ અમેરિકા’ કરવાનું આદેશ આપ્યો હતો.

ત્યારબાદ અમેરિકી એજન્સીઓએ પોતાના રેકોર્ડ અને નકશામાં નવું નામ વાપરવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ મેક્સિકોએ તેને સ્વીકાર્યું નહીં. ત્યારે મેક્સિકોએ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદાનો હવાલો આપતા કહ્યું હતું કે અમેરિકા પોતાના અધિકારક્ષેત્રના આધારે આખા ગલ્ફનું નામ એકલા બદલી શકતું નથી.

જોકે, લેક ઓન્ટારિયો અને ગલ્ફ ઓફ મેક્સિકોની કાનૂની સ્થિતિ અલગ છે. ગલ્ફ દરિયાઈ ક્ષેત્ર છે, જ્યારે લેક ઓન્ટારિયો અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચેનું એક સહિયારું સરોવર છે.