તાજેતરમાં ગ્લોબલ સિટીઝન સોલ્યુશન્સ દ્વારા વર્ષ 2026 માટેનો વૈશ્વિક પાસપોર્ટ સૂચકાંક બહાર પાડવામાં આવ્યો છે, જેમાં ભારતનો પાસપોર્ટ વધુ નબળો સાબિત થયો છે. કુલ 197 દેશોની આ યાદીમાં ભારત 125મા સ્થાને પહોંચી ગયું છે, જે દર્શાવે છે કે મજબૂત પાસપોર્ટ ધરાવતા ટોચના 100 દેશોમાં પણ ભારત સામેલ નથી. વર્ષ 2025માં ભારત 124મા ક્રમે હતું, જેની સરખામણીમાં આ વર્ષે રેન્કિંગમાં એક સ્થાનનો ઘટાડો નોંધાયો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષની વાત કરીએ તો વર્ષ 2021માં ભારત 127મા ક્રમે હતું, આમ પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં પાસપોર્ટની મજબૂતાઈમાં માત્ર બે જ સ્થાનનો નજીવો સુધારો જોવા મળ્યો છે.

આ નવા અહેવાલ પ્રમાણે, ભારતીય પાસપોર્ટ ધરાવતા નાગરિકો હાલમાં નેપાળ, ભૂટાન, પેલેસ્ટાઈન, ટ્યુનિશિયા અને જમૈકા જેવા માત્ર 26 નાના દેશોમાં જ વિઝા વિના સીધો પ્રવેશ મેળવી શકે છે. તેની સામે અમેરિકા, બ્રિટન, જર્મની, ફ્રાન્સ, ચીન અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત સહિતના 88 જેટલા દેશો એવા છે જ્યાં ભારતીયોને વિના વિઝા પ્રવેશવાની કોઈ છૂટ નથી. કોઈપણ દેશના પાસપોર્ટની તાકાત તેના નાગરિકોને કેટલા દેશોમાં સરળતાથી વિઝા મુક્ત પ્રવેશ મળે છે, તેમજ વિદેશીઓને ત્યાં રહેવા માટે કેવી સવલતો આપવામાં આવે છે તેના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.

વિશ્વભરમાં સૌથી શક્તિશાળી પાસપોર્ટ ધરાવતા દેશોમાં યુરોપના દેશોનું વર્ચસ્વ જોવા મળી રહ્યું છે. આ યાદીમાં સ્વીડન પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ત્યારપછી અનુક્રમે સ્વિટ્ઝરલેન્ડ બીજા, ફિનલેન્ડ ત્રીજા, જર્મની ચોથા અને નેધરલેન્ડ પાંચમા સ્થાને છે. બ્રિટન અને સિંગાપોર પણ ટોચના 10 મજબૂત પાસપોર્ટ ધરાવતા દેશોમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી શક્યા છે. જોકે, વૈશ્વિક મહાસત્તા ગણાતા અમેરિકાને ટોચના 10 દેશોમાં સ્થાન મળ્યું નથી અને તે ફ્રાન્સ સાથે સંયુક્ત રીતે 11મા ક્રમે છે, જ્યારે કેનેડા 13મા સ્થાને છે.

ભારતના પાડોશી દેશોની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો તેમનો પાસપોર્ટ ભારત કરતા પણ પાછળ છે. આ સૂચકાંકમાં બાંગ્લાદેશ 166મા, નેપાળ 164મા અને પાકિસ્તાન 188મા ક્રમે છે. જોકે, એશિયાની મોટી આર્થિક સત્તા ગણાતું ચીન 104મો ક્રમ મેળવીને પાસપોર્ટની મજબૂતાઈના મામલે ભારત કરતા ઘણું આગળ નીકળી ગયું છે.