ભારતીય રૂપિયાએ આજે ટ્રેડિંગની શરૂઆત અત્યંત નબળાઈ સાથે કરી છે અને ડૉલર સામે ફરી એકવાર નવું રેકોર્ડ નીચલું સ્તર સ્પર્શ્યું છે. ગઈકાલના બંધ સ્તર ₹90.19 પ્રતિ ડૉલરની સરખામણીએ આજે સ્થાનિક ચલણ ₹90.41 પ્રતિ ડૉલર પર ખુલ્યું, એટલે કે શરૂઆતી કારોબારમાં જ રૂપિયો 22 પૈસા તૂટ્યો. આ તીવ્ર ઘટાડો સૂચવે છે કે વિદેશી બજારોનું દબાણ, મજબૂત ડૉલર અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા રૂપિયા પર ભારે પડી રહી છે.

રૂપિયા પર દબાણના મુખ્ય કારણો

રૂપિયા પર છેલ્લા ઘણા દિવસોથી સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડા માટે નીચેના પરિબળો જવાબદાર છે:

મજબૂત ડૉલર ઇન્ડેક્સ: ડૉલર ઇન્ડેક્સમાં સતત મજબૂતી જોવા મળી રહી છે.

વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી (FPI Outflows): વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા ભારતીય બજારોમાંથી સતત પૈસા પાછા ખેંચવામાં આવી રહ્યા છે.

ઊંચી ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો: ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવો ભારતનું આયાત બિલ વધારી રહ્યા છે, જેનાથી રૂપિયા પર દબાણ આવે છે.

ગ્લોબલ અનિશ્ચિતતા: વૈશ્વિક બજારમાં રહેલી અનિશ્ચિતતા પણ રૂપિયાને નબળો પાડી રહી છે.

અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થાના ડેટા: યુએસના આર્થિક ડેટા અને ફેડ દ્વારા વ્યાજ દરો વધારવાની વધતી અપેક્ષાઓ ડૉલરને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે. જ્યારે ડૉલર મજબૂત થાય છે, ત્યારે મોટાભાગની ઊભરતી બજારની કરન્સી (EM Currencies) નબળી પડે છે, અને આ જ ચક્રમાં રૂપિયો પણ દબાણ હેઠળ છે.

ભવિષ્યમાં શું થશે? 

બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે જો વિદેશી રોકાણકારો સ્થાનિક ઇક્વિટી અને ડેટ માર્કેટમાંથી પૈસા કાઢવાનું ચાલુ રાખશે, અને જો કાચા તેલની કિંમતો વધુ ચઢશે, તો રૂપિયો નબળો જ રહેશે. આગામી દિવસોમાં રૂપિયો ₹91 નું સ્તર પણ સ્પર્શી શકે છે.

રૂપિયાની નબળાઈની સામાન્ય લોકો પર અસર:

આયાત મોંઘી: ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મોબાઇલ, કેમેરા, દવાઓ અને સોના જેવી આયાતી વસ્તુઓ મોંઘી થશે.

વિદેશી શિક્ષણ: વિદેશમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓની ફી અને ખર્ચમાં વધારો થશે.

વિદેશ યાત્રા: વિદેશ પ્રવાસ મોંઘો બનશે.

નિકાસકારોને ફાયદો: જોકે, નિકાસકારો (Exporters) માટે આ એક પ્રકારનો ફાયદો છે, કારણ કે તેમને ડૉલરની સામે વધુ રૂપિયા મળે છે.

રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI) સામાન્ય રીતે રૂપિયામાં તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવને રોકવા માટે હસ્તક્ષેપ (Intervention) કરે છે, પરંતુ આજની નબળાઈ સૂચવે છે કે બજારમાં દબાણ ઘણું વધારે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે RBI જરૂર પડ્યે સ્પોટ અને ફોરવર્ડ માર્કેટમાં દખલગીરી કરીને ઘટાડાને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.